Accessibility Options


Skip to Navigation Skip to Content
A Banner Image with Text: Nepal Disability Portal : Datasets, Reports, Medias and Service Directory.

कर्णेबाट कर्णदाई


गाडि ढ्याक्क रोकियो । कर्ण दाई भन्ने आवाज आयो । एक जना व्यक्तिको सानो घरभित्रबाट हजुर भन्ने आवाज आयो । गाडिबाट उत्रेका व्यक्तिले कर्ण दाईलाई चुङ्गी करबापतको पैसा दिए । कर्ण दाईले वील दिए । यसपछि गाडि फेरि अगाडि बढ्यो । यस्तै दैनिकका साथ जीवन अघि बढिरहेको छ कर्णबहादुरको ।

कर्ण वहादुर सार्की आजभन्दा ४१ वर्ष अगाडि सुर्खेत जिल्लामा जन्मेका हुन् । उनी शारिरीक अपाङ्गता भएका व्यक्ति हुन् । सानै उमेरमा पोलियो रोगका कारण अपाङ्ग बनेका कर्णबहादुरको जीवन निकै दुःख र कष्ट साथ वितेको थियो ।

उनका बुबा  जय वहादुर सार्कीको आफ्नो पुर्ख्यौली घर सल्यान हो । त्यहाँ बाट हातमुख जोर्न समस्या भए पछि  २०२४ सालमा सुर्खेतमा वसाई आउनु भएको थियो । नदीको किनारामा नदीले छोडेको जग्गामा सामान्य रुपमा खेतिपाती गर्दै २ छोरा र ३ छोरी सहितको परिवार दुःखसाथ पालन पोषण गर्दै थिए उनी । दुःख भए पनि घर परिवार त खुसी नै थियो ।

एकास्सी जेठा छोरालाई (कर्ण वहादुर सार्की) पोलियो रोग लाग्यो । जसको  कारणले उनको एउटा खुट्टा निष्क्रिय भयो । उपचार गर्न अस्पताल पनि धाइयो । तर भनेजस्तो उपचार हुन सकेन । आर्थिक रुपमा सम्पन्न भएको भए राम्रो ठाउँमा उपचार गराउन पाएको भए ठीक हुन्थ्यो की । आर्थिक अभावको कारणले गर्दा उ अपाङ्गताको जीवन जिउन वाध्य हुने भयो । उनका बुबा जयबहादुर भन्नु हुन्छ ।

कहाली लाग्दो गरिवी अनि समाजे भन्ठान्ने कथित अछुत जाति । त्यसैमा कर्ण वहादुरको शारीरिक अपाङ्गताले  पुरै परिवार दुखित तथा विचलित थियो । यस्तो परिस्थितिमा जय वहादुरले छोराको भविष्य सोची पिठीउँमा वोकेर ३ कि.मी टाढा रहेको सिद्धेश्वर उच्च मा.वि.मा कक्षा ८ सम्म  अध्ययन गराउनु भयो ।

जसका कारण उनी सामान्य पढ्न लेख्न सक्ने भए । यद्यपी उनलाई अपाङ्ग अधिकारको वारेमा जानकारी भने थिएन । उनीसँग अपाङ्गता परिचय पत्र पनि थिएन । राष्ट्रिय अपाङ्ग महासंघबाट सञ्चालित कार्यक्रमको स्थानीय स्वावलम्वन समुहमा आवद्ध भए पछि उनले  अपाङ्गता परिचय पत्र पाए । 

यसको साथै समुहको सहयोगमा २०७० साल भाद्र ८ गते राष्ट्रिय अपाङ्ग महासँघ जिल्ला च्याप्टरद्वारा सञ्चालित अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरुको नेतृत्व विकास तथा  निर्वाचन प्रक्रियामा सहभागितात्मक विषयको कार्यक्रममा सहभागी हुने उनलाई मौका मिल्यो । जहाँ सहजकर्ताले अपाङ्गताको अधिकार र सहभागिताको सवालमा सचेतनामूलक विषयमा छलफल गराए । त्यसमा सामुदायिक वनका पदाधिकारी र स्थानीय उपभोक्ता समितिहरुको समेत सहभागिता रहेको थियो । वनका पदाधिकारीहरुले कार्यक्रममा अपाङ्गता भएको व्यक्तिहरुको लागि सहयोग गर्ने प्रतिवद्धता जनाएका थिए ।

कर्णबहादुरले यो कुरा सुनेपछि स्थानीय समुदायिक बनमा सहयोग पाउने आशामा पुगे । स्वावलम्वन समुहको पटक पटक छलफल र अनुरोध पछि  उनलाई चुङ्गिकर संकलनमा संकलनकर्ताको रुपमा  नियुक्त गरिदियो । जसका लागि मासिक रु ६ हजार तलबमान तोकियो । उनी धेरै खुसी भए । यस आम्दानीले आफ्नो परिवारमा सहयोग दैनिकीमा सहयोग पुग्यो।

स्वावलम्वन समुहले गरेको वकालत पछि उनले जागिर मात्रै पाएनन् । अहिले यस ठाउँमा अपाङ्गता भएको व्यक्तिलाई समाजले हेर्ने दृष्टिकोण पनि बद्लिएको छ । कुनै पनि नयाँ समुह गठन भएमा सकेसम्म अपाङ्गता भएका व्यक्तिलाई समेत सहभागिता गराउने चलन समाजमा बढेको छ । स्वालम्वन समुहले धेरैभन्दा धेरै काम गरेको छ । ती मध्येका एक उदाहरण हुन् कर्णबहादुर सार्की । आज तिनै व्यक्ति हिजोको कर्णेबाट आज सबैका कर्णदाई बन्न सकेका छन् ।

(यो लेख महासँघको असल अभ्यास पुस्तकमा छापिएका लेखहरू मध्य एउटा हो। यस प्रकाशनका अन्य लेखहरू पढ्न यहाँ जानुहोस्।)

The pictures, news articles and other materials published in this website is property of NFDN. These materials can't be used in any other media of any form without our prior written or verbal permission. Please contact us for permissions to use them. In any case, proper credit/reference must be given to such articles and pictures whenever it is used in any medium. Read Our Terms of Use.
We have tried our best to make this website and its contents accessible to people with all abilities. If, for some reasons, any part of this website is not accessible to you, then please write an email to us at webmaster@nfdn.org.np and we will try help you.

web
stats
times since January, 2015.