Accessibility Options


Skip to Navigation Skip to Content
A Banner Image with Text: Nepal Disability Portal : Datasets, Reports, Medias and Service Directory.

परिवर्तनकी वाहक सविना


पुर्वी नेपालको अत्यन्तै रमणीय जिल्ला ईलाम । जहाँ सुन्दरताको वयान गरेरै साध्य छैन । हो यहि ठाउँको कन्याम गाविस वडा नं ८ मा सविना राईको वि.सं. २०५२ सालमा जन्म भएको थियो । उनको परिवारको आर्थिक अवस्था सामान्य थियो । ७ जनाको परिवार चलाउन उनको बुबा आमालाई त्यति सजिलो थिएन । त्यस माथि सविना जन्मदै अपाङ्गता भएर जन्मेको कारण परिवारलाई औषधी उपचार गर्न र उनको हेरविचार गर्न पनि त्यति सजिलो थिएन ।

सविना भन्छिन् सुन्दर र मनमोहक ठाउँमा जन्म भए पनि म भित्र एक प्रकारको छुट्टै पिडा र दर्द थियो । हिड्न अरुको सहारा चाहिन्थ्यो । अरुकै सहारामा जीवन वित्ने भो जस्तो लाग्थ्यो । उनी विगतलाई यसरी सम्झिन्छिन् ।

उनी थप्छिन्, १२ वर्ष जतिको हुदा म अलि अलि हिड्न सक्ने भएँ । त्यसका लागि लौरोको सहारा लिनै पर्दथ्यो ।  घर नजिकैको विद्यालयमा पढ्न जान्थे। साथीहरुले के भएर यस्तो भयो  प्रश्न गर्थे, विचरा तिम्रो त भन्थे । यस्तो कुराले मलाई सधै सताइरहन्थ्यो । उत्तर पनि कतिलाई दिनु । के भन्नु ।  कतिले त अपशब्द बोल्थे, के गर्नु, सुन्ने मात्र काम हुन्थ्यो । मैले केही गर्न सक्ने स्थिति पनि थिएन ।

घरमा बुबा आमालाई मेरै चिन्ता थियो । तिमीले कसरी गरिखान्छौ होला भनेर आमाले भन्नु हुन्थ्यो । आमाको कुराले कहिले काहीँ मलाई पनि केही गर्न पनि सक्दिन की जस्तो पनि लाग्थ्यो । कहिलेकाहीँ हामी आमा छोरी अँगालो मारेर रुन्थ्यौं । आखाँबाट आसुका धारा बग्थे । आसुको मुल्य हामीलाई सायद थाहा थिएन होला । हामी मुल्य नै नबुझी आसुका धारा बगाइरहेका थियौं । मेरो बुबाले धेरै उदाहरण दिनु हुन्थ्यो, प्रेरणा दिनु हुन्थ्यो । बुबाको कुरा सुनेर मलाई पनि केही गर्न सकिन्छ की जस्तो लाग्थ्यो ।

जसो तसो दुःख गर्दै पढाइलाई निरन्तरता दिइनै रहेको थिएँ । मेहनतका साथ पढें । एस एल सी उत्तीर्ण गरे । यसपछि मैले पनि केही गर्न सक्छु भन्ने लाग्यो । यसबेलासम्म मलाई अपाङ्गताको वारेमा  केही थाहा थिएन । अपाङ्गता अधिकार बुझेको थिईन । जब म एस एल सी पास गरेर कन्याम स्थित श्री कृष्ण आश्रम उमाविमा भर्ना भएँ, त्यसबेला गाउँमा अपाङ्गता अधिकारको लागि स्वावलम्वन समुह गठन भयो । त्यसमा म पनि सदस्य भएँ । यसपछि मात्र मैले आफू कस्तो प्रकारको अपाङ्गता भएको व्यक्ति हुँ भन्ने कुरा बुझें । नेतृत्व विकास तालिम मार्फत आफ्नो अधिकार बुझ्ने मौका पाएँ ।

समुहको सक्रियतामा फिजियोथेरापी तथा सहायक सामग्रीको मद्दत्तले अरु जस्तै विना लौरौ हिड्न सकें । यसले मेरो जीवनमा खुसियाली छायो । मैले पनि अब अपाङ्गताको अधिकारको लागि केही गर्नु पर्छ भन्ने लाग्यो ।  गाउँ गाउँमा धेरै अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरु छन् । उनीहरु त्यतिकै नबुझेर बसेका छन् । तिनीहरुलाई सानो सहयोग गर्न सकेमा उनीहरुको जीवन पनि मेरै जस्तो सुन्दर हुने थियो भन्ने लाग्यो ।

मैलै आफ्नो ठाउँलाई पकेट क्षेत्र बनाई सबै अपाङ्गता भएका व्यक्तिलाई अपाङ्गता के हो ? अपाङ्गता अधिकार के हो ? राज्यले दिने सुविधा के के हो ? यी विषयमा गाउँ गाउँमा गएर प्रशिक्षण दिन थालें । मेरो काम देखेर समाजले सम्मान गर्न थाल्यो । म मात्र हैन, म जस्ता अपाङ्गता भएका व्यक्ति सबैले मेरै जस्तो सम्मान पाउन थाले । त्यतिवेला देखि नै स्थानीय गाउँ विकास समितिबाट अपाङ्गता अधिकारको लागि बजेट छुट्याउन सुरु भइसकेको छ । परिचय पत्र लिनेको संख्या पनि बढेको छ । मलाई खुसी लागेको छ । मैले आफूले सकेको मात्र गरेको हो । मलाई स्ववलम्बन समुहले सिकाएको सीपलाई व्यवहारमा उतार्न खोजेको हुँ । म यसरी नै निरन्तर रुपमा लागि रहने छु । मेरो काममा परिवारको पनि सहयोग पाइरहेको छु । उनी बढो हिम्मतका साथ यस कार्यलाई आफू बाचुन्जेल गर्ने बचन पनि गर्छिन् ।

अहिले अपाङ्गता कोटाबाट छात्रवृत्ति पाएर उच्च शिक्षा हासिल गरिरहेकी सविना साच्चैनै अपाङ्गता भएका व्यक्तिको परिवर्तनको वाहक बनेकी छिन् । उनलाई हाम्रो पनि शुभकामना छ ।

(यो लेख महासँघको असल अभ्यास पुस्तकमा छापिएका लेखहरू मध्य एउटा हो। यस प्रकाशनका अन्य लेखहरू पढ्न यहाँ जानुहोस्।)

The pictures, news articles and other materials published in this website is property of NFDN. These materials can't be used in any other media of any form without our prior written or verbal permission. Please contact us for permissions to use them. In any case, proper credit/reference must be given to such articles and pictures whenever it is used in any medium. Read Our Terms of Use.
We have tried our best to make this website and its contents accessible to people with all abilities. If, for some reasons, any part of this website is not accessible to you, then please write an email to us at webmaster@nfdn.org.np and we will try help you.

web
stats
times since January, 2015.