अपाङ्गता भत्ताको व्यवस्था (Provisions for Disability Allowances)

(कानुनमा उल्लेखित एवं वार्षिक नीति तथा कार्यक्रम मार्फत निरन्तरता दिइँदै आएको)

सुविधा :

नेपाल सरकारले पूर्ण अशक्त अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूका लागि र अति अशक्त अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरुका लागि विभिन्न जिल्लाका गाविस तथा नगरपालिकामार्फत् मासिक भत्ता दिने व्यवस्था गरेको छ । यस्तो अपाङ्गता परिचयपत्र वितरण निर्देशिकाअनुसार पूर्ण अशक्त अपाङ्गता भएका व्यक्तिलाई रु. १ हजार र अति अशक्त वर्गमा पर्ने सबैलाई प्रतिव्यक्ति मासिक रु. ३ सय दिने प्रावधान छ ।

सुविधाका हकदार :

नेपाल सरकारले गरेको अपाङ्गताको परिभाषा तथा वर्गीकरणअन्तर्गत पर्ने अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरू ।
सुविधा प्रदान गर्ने निकाय/ठाउँ : गाविसको कार्यालय तथा नगरपालिका, उपमहानगरपालिका, महानगरपालिकाका हकमा सम्बन्धित वडा कार्यालयहरू ।

सुविधा प्राप्त गर्ने प्रक्रिया:

क) यो सुविधा लिन अपाङ्गता भएको व्यक्तिले अनिवार्यरूपमा अपाङ्गता परिचयपत्र लिएको हुनुपर्छ ।
ख) आफ्नो अपाङ्गता परिचयपत्रको प्रतिलिपि, नागरिकता पाउने उमेर पूरा भएको भए नागरिकता प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि र नभएको भए जन्मदर्ता प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि र दुई प्रति पासपोर्ट साइजको फोटोसहित सम्बन्धित गाविस कार्यालय वा नगरपालिकाको हकमा आफ” बसेको वडा कार्यालयमा भत्ता प्राप्त गर्न आवश्यक पर्ने परिचयपत्र प्राप्त गर्नका लागि तोकिएको ढाँचामा आवेदन गर्नुपर्छ ।
ग) गाविस र वडामार्फत् नगरपालिकाको कार्यालयमा सङ्कलित आवेदनहरू जिल्ला विकास समितिमा पठाइन्छ ।
घ) सङ्कलित आवेदनहरूमाथि आवश्यक छानबिन गरी गाविस वा नगरपालिकास्तरीय परिचयपत्र सिफारिस समितिले जिल्ला स्तरको सामाजिक सुरक्षा जिल्ला समन्वय समितिले उक्त गाविस वा नगरपालिकाको लागि तोकेको कोटाअनुसार परिचयपत्र साथै भत्ता दिनुपर्ने व्यक्तिहरूका बारेमा निर्णय गर्नेछ ।
ङ) उक्त परिचयपत्रका आधारमा अपाङ्गता भएका व्यक्तिले गाविस वा नगरपालिकाको कार्यालयबाट मासिक अपाङ्गता भत्ता प्राप्त गर्न सक्नेछन् ।
च) उक्त परिचयपत्र हरेक वर्ष तोकिएको म्यादभित्र अनिवार्य नवीकरण गर्नुपर्नेछ र नवीकरण नगरिएको परिचयपत्रका आधारमा भत्ता प्राप्त गर्न सकिँदैन ।

सुविधा प्राप्त गर्ने आधार :

क) अपाङ्ग संरक्षण तथा कल्याण ऐन, २०३९ को दफा १० को उपदफा ९ : अपाङ्गहरूका निमित्त तोकिएबमोजिमको बेकारी भत्ता, जीवनयापन भत्ता, वृद्धावस्था निवृत्तिभरण वा कमाइ गरी खान नसक्ने अपाङ्ग व्यक्तिलाई विशेष भत्ताको व्यवस्था मिलाउन सकिनेछ ।
ख) बजेट वक्तव्य २०६५/६६ मार्फत् गरिएको व्यवस्था, बुँदा नं. ४७ : ज्येष्ठ नागरिक, एकल महिला र शारीरिक रूपमा अपाङ्ग भएका व्यक्तिलाई हाल प्रदान गरिँदै आएको सामाजिक सुरक्षा भत्ता विगत वर्षहरूमा भएको मूल्यवृद्धिका कारण अवमूल्यन हुन गएको छ । …………… त्यसैगरी अन्ध–अपाङ्गहरूको मासिक भत्ता पनि वृद्धि गरिएको छ । पूर्ण रूपमा अशक्त र अपाङ्गलाई मासिक १००० रुपैयाँ र आंशिक रूपमा अशक्त र अपाङ्गलाई मासिक ३ सय रुपैयाँ प्रदान गरिनेछ ।
ग) सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रम सञ्चालन कार्यविधि, २०६५
बुँदा नं. ७ : लक्षित समूहले पाउने सुविधा: (१) यस कार्यविधिको अधिनमा रही परिचयपत्र प्राप्त नेपाली नागरिकले २०६५ आश्विनदेखि पाउने

सुविधा निम्नबमोजिम हुनेछ:

(ग) पूर्णअशक्त अपाङ्गता भएका व्यक्तिलाई मासिक अशक्त वृत्ति रु १०००।
(घ) आंशिकअशक्त अपाङ्गता भएका व्यक्तिलाई मासिक अशक्त वृत्ति रु ३००।

नोट : यो भत्ता वितरणको अन्य प्रक्रिया र सर्तहरूका बारेमा अझ विस्तृत विवरण कार्यविधिमा उल्लेख गरिएको हुनाले हेर्न नभुल्नुहोला । यो कार्यविधि हरेक जिल्लाको जिल्ला विकास समितिवाट प्राप्त गर्न सकिन्छ वा स्थानीय विकास मन्त्रालयको वेबसाइट www.mld.gov.np बाट पनि डाउनलोड गर्न सकिन्छ ।