पालिकाका जनप्रतिनिधि र कर्मचारीज्यूहरुलाई अपाङ्गता समावेशी विकास सम्बन्धी दुई दिने अभिमुखीकरण

राष्ट्रिय अपाङ्ग महासंघ नेपालले द एसिया फाउन्डेसनसँगको साझेदारीमा स्थानीय सरकार सबलीकरण कार्यक्रमको अपाङ्गता समावेशी विकासको परियोजना अन्तर्गत  तानसेन, दमक र भिमेश्वर नगरपालिकाहरुमा अपाङ्गता विकास सम्बन्धी दुइ दिने अभिमुखीकरण सम्पन्न भएको छ । कार्यक्रममा अपाङ्गता सम्बन्धी अवधारणा तथा अवरोधहरु,अपाङ्गताका परिभाषा तथा प्रकार, अपाङ्गता सम्बन्धी राष्ट्रिय तथा अन्तराष्ट्रिय कानुनी व्यवस्था, र सोमा अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरुको पहुँच, चुनौति र अवसरहरुको बारेमा स्थानीय पालिकाका जनप्रतिनिधि,कर्मचारीहरुबीच छलफल गरिएको थियो ।
समुदायमा सबैभन्दा पछाडि परेकाहरुका समस्याहरुलाई केन्द्रमा राखेर विकासको योजना बनाएमा मात्र उक्त विकासको कामले समाजमा रहेको ठुलो जनसंख्यालाई एकै पटक फाइदा पुर्याउने हुनाले समावेशी विकासको नै मूलप्रवाहीकरण माध्यम हो । समावेशी विकासको सिद्धान्तको उपयोग गरेर सम्पादन गरिएका विकासका कामहरुमा समुदायको स्वामित्व हुने हुनाले यो दिगो र भरपर्दो हुने गर्दछ । कार्यक्रममा आधारभूत सेवाहरुमा पहुँच सुनिश्चितता, अन्य व्यक्ति सरह मानविय सहायता, समान पहुँच सुनिश्चित गर्ने लक्ष्य, समावेशीकरण मानव अधिकारको पनि सवाल रहेको विषयमा छलफल गरिएको थियो ।
यसै गरी विकासका नियमित कार्यक्रमहरु र सेवाहरुमा अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरुलाई समावेश गर्नु, समाजका समान सदस्यको हैसियतमा हेर्नु, शिक्षा, स्वास्थ्य,रोजगार, खेलकुद र मनोरञ्जनमा पहुँच अपाङ्गता भएका व्यक्तिको अधिकार सम्बन्धी महासन्धीका विषयमा छलफल गरियो । उक्त महासंन्धीले नेपाल सरकारलाई गरेको सिफारिसहरुको कार्यान्वयन गर्न सबै सरोकारवालाहरु र अधिकारकर्मीहरुको समन्वय र सहकार्य हुनुपर्नेमा सहभागीहरुले जोड दिनुभएको थियो ।
तीन वटै पालिकाहरुका मेयर र उपमेयर ज्यूहरु अभिमुखीकरणको क्रममा सामूहिक रुपमा बनाएको कार्ययोजनाको कार्यान्वयन गर्न र गराउन प्रतिबद्ध भएको बताउनु भयो । साथै अपाङ्गताका सवालमा अझै समबुझाइ विकास भइ नसकेको स्वीकार गर्नुहुदै जनप्रतिनिधि तथा कर्मचारी लगायत सबै सेवा प्रदायकहरुलाई यस किसिमको सचेतनामूलक कार्यक्रमहरु अबका दिनहरुमा पनि गर्नु पर्ने बताउनु भयो ।

क्रम	मिति	स्थान	समन्वय तथा सहकार्य	सहभागिता
१	२०७८ कार्तिक २९ देखि ३० गतेसम्म	तानसेन, पाल्पा	तानसेन नगरपालिका र सिर्जनशील अपाङ्ग स्वालम्बन केन्द्र	मेयर श्री अशोक कुमार शाही र उपमेयर श्री लक्ष्मी देवी पाठक ज्यूहरु सहित २१ जना जनप्रतिनिधि र ९ जना कर्मचारीहरुको सहभागिता
२	२०७८ मंसिर ७ र ८ गते	दमक, झापा	दमक नगरपालिका र दमक अपांग सहयोग समिति	मेयर श्री रोमनाथ ओली र उपमेयर श्री गीता अधिकारी लगायत ११ जना जनप्रतिनिधि ९ जना पालिकाका कर्मचारीहरुको सहभागिता
३	२०७८ मंसिर २५ र २६ गते	भिमेश्वर, दोलखा	भिमेश्वर नगरपालिका र अपाङ्ग तथा दृष्टिविहिन समुदाय सेवा संघ	मेयर श्री भरत बहादुर के सी र उपमेयर श्री कमला बस्नेत ज्यूहरु  सहित १६ जनप्रतिनिधि र ७ पालिका कर्मचारीहरुको सहभागिता

 

तीन वटै नगरपालिकाहरुले अभिमुखीकरण पश्चात निम्न निर्णयहरु गरेका छन्:

तानसेन नगरपालिकाः

• तानसेन नगरपालिकामा अपाङ्गता समन्वय समितिको गठन भएको छ ।
• तानसेन नगरपालिकाले दृष्टिविहिन अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरुको लागि आर्थिक वर्ष २०७८/७९ को बजेट पुस्तिकाको साराशं अर्थात् मूलभूल कुराहरुलाई नगरपालिकाहरुकै पहिलो पल्ट ब्रेल लिपिमा छपाई गरेको छ
• अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरुको परिचय पत्र वितरण प्रणालीलाई प्रभावकारी बनाउने प्रतिबद्धता जनाउनु भएको छ ।
• अपाङ्गता हेल्प डेक्स स्थापना तथा नगरपालिकाका नीति, कार्यक्रम तथा बजेटलाई अपाङ्ता मैत्री बनाउने
• अस्पताल जाँदा ५०० उपलब्ध गराउने निर्णय कार्यान्वयन तथा प्रभावकारी बनाउने
• पालिकाको को युवा तथा महिला स्वरोजगार कार्यक्रममा अपाङ्गता तथा उनिहरूको घर परिवार गरि कम्तिमा १० ब्यक्ति वा परिवार लाइ समेट्ने ।
• उपमेयर कप अपाङ्गता भएका ब्यक्तिहरूको खेलकुद कार्यक्रम आयोजना गर्ने  ।
• नगर क्षेत्रमा निर्माणहुने सार्वजनिक तथा सरकारि पुर्वाधार निर्माणमा अनिवार्य अपाङ्गता मैत्रि बनउने ।
• साहयक सामग्रीको आवश्यकता पहिचान र नापजाँच सहितको वितरण प्रणालीको विकास गर्ने ।
• नगरपालिकाका महत्वपुर्ण सूचनाहरू लाइ अपाङ्गतामैत्री बनाई प्रकाशन तथा प्रशारण गराउने ।
• अपाङ्गता भएका बालबालिकाहरुको शिक्षामा पहुँच अभिवद्धि गर्ने

दमक नगरपालिकाः

• सहिद बन वाटिका सर्वमान्य सिद्धान्तबाट सबैको लागि पहुँचयुक्त बनाउने जुन नगरपालिकामा छलफल भइ पारित समेत भइसकेको छ ।
• शिक्षा सम्बन्धी कार्यक्रम तथा बजेटको समय समयमा अनुगमन तथा मूल्याङ्कन गरिनेछ ।
• अपाङ्गता समावेशी बनाउन प्राथमिकताका साथ निरन्तर काम गर्दै जाने र सहायता कक्षलाई पहुँचयुक्त बनाउन थप पहल गरिने छ ।
• स्वास्थ्य बिमा सूरु भइ सकेको र सोको जानकरी सबैलाई पहुँचयुक्त बनाउन प्रतिबद्ध भएको ।

भिमेश्वर नगरपालिकाः

• सबै रातो कार्ड लिनुभएको अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरुलाई सहयोगी सेवाको व्यवस्था भएको र थप आवश्यकता भएको खण्डमा पहल पनि गरिने छ ।
• सरोकारवालाहरुलाई  अपाङ्गता सम्बन्धी अभिमुखीकरण कार्यक्रम आयोजना गरिने छ ।
• आवश्यकता भेटघाट कक्षहरु अनुरुप सहज बनाउन पहल गरिने छ ।
• स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रम संचालन भएको छ र सो कार्यक्रमलाई सबै अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरुलाई पहुँचयुक्त सूचित गराउने छ ।
• जोखिम हन्तारण कार्यविधि नौ वटा वडाहरुमा जाने योजना रहेको र सोमा अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरुलाई पनि समावेश गराइने छ ।
• रोजगारीमूलक प्रधानमन्त्री रोजगारी कार्यक्रम तथा सहरी शासक जीविकोपार्जन कार्यक्रम भइरहेको र सोलाई प्रभावकारी बनाइने छ ।
• आवसिय सुविधा चाहिने अपाङ्गता भएका विद्यार्थीहरुको तथ्याङ्क राख्न अपाङ्गता भएका संस्थाहरुसँग समन्वय गरिने छ ।
• पालिकाको कार्यक्रम तथा बजेट रेकर्ड गरी दृष्टिविहिन अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरुको लागि सहज बनाइ प्रदान गर्ने छ । साथै ब्रेल लिपिमा पनि छपाइ गरिने छ र यसको लागि समन्वय गरिनेछ ।
• स्थानीय तहमा भएको बजेट तथा कार्यक्रम बमोजिम कार्यान्वयन प्रभावकारी बनाइने छ ।
• आर्थिक सेवा व्यवस्था भएको र थप प्रभावकारी बनाउन समन्वय गरिनेछ ।